---

---

Czy po polsku o matce Chrystusa pisze się Maria Panna, czy Panna Maria?
Obie formy są dopuszczalne. Przeważa jednak Maria Panna, gdyż jest indywidualna i nie może być pomylona z przestarzałym wyrażeniem panna Maria, którego używa się czasem w odniesieniu do każdej niezamężnej kobiety o tym imieniu. Ciekawe jednak, że wyrażenie kościół Panny Marii (Maryi) występuje znacznie częściej niż kościół Marii (Maryi) Panny.
22.07.2010

---

Jak się odmienia słowo Skype?
Tę nazwę komunikatora internetowego odmieniamy następująco: DB. Skype’a, C. Skype’owi, N. Skype’em, o Skypie.
21.07.2010

---

Czy można dziecku nadać imię Aga?
Imię Aga jest zdrobnieniem od Agnieszka lub Agata. W świetle obowiązujących u nas przepisów prawa (por. Prawo o aktach stanu cywilnego, art. 50, p. 1), nadawanie imion w formie zdrobniałej nie jest dozwolone. Próbowałem sprawdzić, czy imię to nie miałoby szans inną drogą, np. jako zapożyczenie, ale okazało się, że niestety – nie. Imię Aga wprawdzie nadano już w Polsce kilkakrotnie, ale raczej nie można tego uznać za dostateczny argument. Wniosek: choć jest to bardzo sympatyczne imię, nie można go nadać w Polsce zgodnie z prawem.
20.07.2010

---

Jaki przymiotnik od nazwiska Kierkegaard jest prawidłowy: kierkeaardiański czy kierkegaardowski?
Oba są poprawne, ale pierwszy z nich prawie nie jest nie używany. Spotyka się natomiast formę kierkegaardowski || Kierkegaardowski. Jest tu jeszcze problem ortograficzny, o którym będzie mowa za kilkanaście dni.
19.07.2010

---

Jak powinno się mówić: „Idę na zakupy do Reala” czy „Idę na zakupy do Realu”?
Wyraz ten – w funkcji nazwy własnej – występuje w co najmniej dwu znaczeniach, służąc jako nazwa hiszpańskich klubów sportowych (np. Real Madryt) oraz jako nazwa sieci hipermarketów. W pierwszym znaczeniu utworzymy formę do Realu, w drugim – do Reala.
18.07.2010

---

Jaka jest poprawna odmiana nazwiska Bęben?
Nazwiska identyczne z wyrazami pospolitymi, np. Kozioł, Jastrząb, odmieniamy zwykle (bo są wyjątki, o których wkrótce opowiem) dwojako:
1) tak jak identyczne wyrazy pospolite, to znaczy: Kozła, Kozłowi. Kozłem, Koźle, Jastrzębia, Jastrzębiowi, Jastrzębiem, Jastrzębiu;
2) w sposób specyficzny, z pominięciem większości oboczności, jakie zachodzą w wyrazach pospolitych, a więc: Kozioła, Koziołowi, Jastrząba, Jastrząbowi itd.
W związku z tym nazwisko Bęben możemy odmieniać następująco: DB. Bębna, C. Bębnowi, N. Bębnem, Ms. Bębnie lub DB. Bębena, C. Bębenowi, N. Bębenem, Ms. Bębenie.
17.07.2010

---

Jak mówić: „Idę na zakupy do Reala” czy „Idę na zakupy do Realu” (chodzi o hipermarket Real)?
Wyraz ten – w funkcji nazwy własnej – występuje w co najmniej dwu znaczeniach, służąc jako nazwa hiszpańskich klubów sportowych (np. Real Madryt) oraz jako nazwa sieci hipermarketów. W pierwszym znaczeniu utworzymy formę do Realu, w drugim – do Reala.
16.07.2010

---

Jak powinno się nazywać mieszkańców Złocieńca?
Podstawą, od której takie wyrazy tworzymy, jest temat dopełniacza (Złocieńc-). Do niego dodajemy przyrostki –anin lub –anka, przed nimi zaś zachodzi wymiana głoskowa [c:cz], podobnie jak w wyrazach kończyć od koniec, zgorzelczanin od Zgorzelec. W związku z tym właściwa forma wyrazu oznaczającego mieszkańca Złocieńca to złocieńczanin (forma żeńska złocieńczanka, zbiorowa złocieńczanie).
15.07.2010

---

Jak utworzyć przymiotniki od nazw geograficznych Turku i Tartu?
Od Tartu mamy utrwaloną formę tartuski. Od drugiej nazwy (i podobnie zakończonych) nie tworzy się przymiotnika, ale można by stosować analogicznie zbudowaną formę turkuski. 
14.07.2010

---

Jak się czyta skrótowiec PGNiG?
Skrótowiec PGNiG (Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo) w wymowie wzorcowej powinien mieć postać [pe-gie-en-i-gie] z akcentem na ostatniej sylabie i miękką artykulacją [gie]. Wymowę z [g] twardym i z akcentem na przedostatniej sylabie, a więc [pe-ge-ni-ge], trzeba eufemistycznie określić jako mało staranną. Niestety w radiu i telewizji ten wariant wyraźnie przeważa.
13.07.2010

---

Jak odmienić i pisać po polsku francuskie imiona złożone, np. Jean-Louis, Paul-Henri?
We francuskich imionach dwuczłonowych najlepiej odmieniać obydwa człony, zgodnie z ogólnymi zasadami: Jeana-Louisa, Jeanowi-Louisowi, Jeanem-Louisem, Jeanie-Louisie. W zwyczaju językowym przeważa jednak forma z odmienianym tylko drugim członem, np. Jean-Louisa, Jean-Louisowi, Jean-Louisem, Jean-Louisie, toteż należy je także zaakceptować, zwłaszcza że za ich użyciem przemawiają również względy funkcjonalne.
Mamy więc prawo dokonać wyboru, a jeśli ktoś oczekuje podpowiedzi, sugeruję mu wybór form drugiego typu.
12.07.2010

---

Jak utworzyć przymiotnik od nazwy miasta Szczyrk?
Od tej nazwy można utworzyć dwa przymiotniki – szczyrecki i szczyrkowski. Autorzy słowników preferują przymiotnik szczyrecki, który w wielu publikacjach występuje jako jedyna dopuszczalna forma. Jednak w praktyce językowej występuje niemal wyłącznie forma szczyrkowski.
Mamy więc możliwość wyboru, moim zdaniem lepiej używać drugiej z podanych form, gdyż na jej podstawie można łatwo ustalić, od jakiej nazwy powstała.
11.07.2010

---

Mówi się prezydent miasta Gliwice, burmistrz miasta Giżycko itd. czy prezydent miasta Gliwic, burmistrz miasta Giżycka itd.?
Opinie na temat obu form są podzielone, toteż nie można tej sprawy rozstrzygnąć jednoznacznie. Warto jednak wiedzieć, że w praktyce językowej zarysowuje się pewna prawidłowość: z mniej znanymi nazwami używa się głównie konstrukcji typu burmistrz miasta Olkusz, z nazwami bardziej znanymi częstszy jest typ prezydent miasta Gdańska. Moim zdaniem, skoro użycie wyrazu miasto w takich konstrukcjach jest zwykle zbędne, najrozsądniej używać konstrukcji prezydent Gliwic, burmistrz Cieszyna, zaś urzędowa forma prezydent miasta Gliwice, burmistrz miasta Cieszyn ma sens tylko wtedy, gdy pozwala wprowadzić nazwę w formie mianownikowej.
10.07.2010

---

O niektórych ludziach mówi się, że są ąę. Co znaczy taki wyraz i jak powinno się go zapisać?
Osobliwy wyraz ąę oznacza kogoś (lub coś) dystyngowanego, związanego ze sferami wyższymi, elitami. Jest to aluzja do przesadnie starannej wymowy samogłosek nosowych, która miałaby być cechą wymowy elity. Pisownia nie jest ustalona, na pierwszy rzut oka najlepszy się wydaje się zapis z przecinkiem (ą, ę), ale wygląda jak wyliczenie znaków, a nie jeden wyraz. W praktyce językowej spotkać można tylko zapis ąę, który należy uznać za optymalny, a moim zdaniem może też być ą-ę (z łącznikiem).
09.07.2010

---

Dlaczego od nazwy Leszno jest przymiotnik leszczyński?
To miasto pierwotnie nazywało się Leszczno, ale choć już w XVI wieku utrwaliła się forma Leszno, w której doszło do uproszczenia grupy spółgłosek, w przymiotniku została zachowana do dziś.
08.07.2010

---

Jaka jest poprawna polska pisownia miasta: Göteborg czy Goeteborg?
Najlepiej pisać Göteborg, zapis znaku ö nie powinien już dziś stanowić problemu, nawet gdy publikujemy w Internecie. Można też zaakceptować spolszczenie Goeteborg, zwłaszcza że jest ono łatwiejsze do uzyskania z klawiatury, a więc dość pospolite w tekstach internetowych. Jednak w publikacjach, zwłaszcza drukowanych, lepiej używać pierwszej formy.
07.07.2010

---

Czy można w Polsce nadać dziecku imię Ava?
To angielskie imię może być wariantem imienia Ewa (angielskie Eve), choć niektóre etymologie jego początek dostrzegają w czasach starożytnych. Bywa jednak też skróceniem od innych imion, np. w USA jest spotykane jako pochodne od polskich imion zakończonych na -awa, np. Stanisława.
Nosiła je sławna aktorka Ava Gardner (1920-1990), urodzona 24 grudnia, a więc w dniu imienin Ewy.
Jest to – owszem – dość popularne w ostatnich latach imię, jednak wedle mojej wiedzy tylko w niektórych krajach angielskojęzycznych. Nie widzę istotnych przeszkód, by to imię nadawać również w Polsce, z tym, że w pisowni najlepiej by było je spolszczyć, ale nie wiem, czy w formie Awa nadal pozostanie tak atrakcyjne. Jest jeszcze jeden mały kłopot: w języku oryginału wymawia się je [ejwa].
Jeśli więc ktoś obstaje przy zamiarze nadania tego imienia dziecku, może zaproponować je w urzędzie stanu cywilnego, a martwić się (i ewentualnie pisać do ekspertów z tej dziedziny) w razie odmowy.
06.07.2010

---

Jak nazwać mieszkańca Majorki?
Mamy dwie możliwości: do nazwy wyspy możemy dodać przyrostek -anin lub -czyk. W rezultacie powstają nazwy Majorkanin lub Majorczyk || Majorkańczyk. Żadnej z nich nie można zarzucić niezgodności z systemem języka polskiego, w związku z tym wszystkie trzeba zaakceptować, każdej z nich można też używać. Zrozumiałe jednak, że chcielibyśmy używać form najlepszych. Moim zdaniem jest nią Majorkanin, utworzona analogicznie do Amerykanin i Korsykanin. Na tej podstawie możemy utworzyć przymiotnik majorkański, w związku z czym powstaje seria: Majorkanin, Majorkanka, Majorkanie, majorkański, analogiczna do innych serii tego typu.
05.07.2010

---

Jak powinno się odmieniać nazwisko Henkel? Henkla czy Henkela?
W nazwiskach obcych dobrze u nas zadomowionych zwykle dochodzi do pominięcia -e- w zakończeniu, np. Hegel – Hegla. Nierzadko jednak głoskę tę zachowujemy, zwłaszcza w nazwiskach francuskich (ze względu na to, że ostatnia sylaba w formach mianownikowych tych nazwisk jest wyróżniona akcentem), np.  Fernandel – Fernandela. Również w nazwiskach rzadziej spotykanych -e- w zakończeniu raczej pozostaje, np. Kinkel – Kinkela (choć forma Kinkla jest spotykana nierzadko).
W związku z tym powstaje pytanie, czy nazwa Henkel, o niemieckiej genezie, jest „dobrze u nas zadomowiona”. Tu musimy się opierać na odczuciach subiektywnych, moim zdaniem – chyba jeszcze nie jest, a w związku z tym w razie wątpliwości lepiej użyć formy Henkela.
04.07.2010

---

Jak i kiedy używać apostrofu w polskich tekstach?
Zasady użycia apostrofu są dość proste. Używamy go tylko w formach pochodnych od niektórych obcych wyrazów pospolitych i nazw własnych. Chodzi przede wszystkim o te wyrazy francuskie i angielskie, na których końcu występuje tzw. -e nieme (czyli niewymawiane). W związku z tym zapisujemy np. Comte, Comte’a, Comte’owi, z Comte’em; software, software’u, software’owi, software’em.
Również przyrostki oddzielamy w ten sposób, np. grunge'owiec, software'owy.
Z apostrofem zapisujemy też nazwiska zakończone na niewymawiane -y, np. Murphy’ego, Murphy’emu (dochodzi do tego w dopełniaczu, celowniku i bierniku nazwisk francuskich i angielskich).
03.07.2010

---